Það er eitt sem maður tekur strax eftir þegar maður fylgist með rafbílamarkaðnum í dag: hestaflatölurnar eru komnar á nýtt plan. Það sem áður var sportbílaflokkur í bílum með brunavél er orðið næstum lágar hestaflatölur í rafbílum.
Tesla Model Y Performance um 460hö, Polestar 2 með tveimur mótorum er í kringum 470hö og jafnvel Mercedes rafbílar í fjölskylduflokki geta verið með afl sem hefði áður verið talið lúxus- eða í keppnisbílaflokki.
Á Íslandi sjáum við þetta sérstaklega vel. Model Y hefur verið einn mest seldi bíll landsins síðustu ár og fæstir eru að kaupa hann vegna þess að þeir þurfi þennan gríðarlega kraft. Fólk velur hann vegna drægni, fjórhjóladrifs, tækni og einfaldlega vegna þess að rafbíllinn hentar daglegu lífi vel. Samt fylgir með kraftur sem flestir nýta sjaldan nema kannski þegar sýna enginn sér til.
Ástæðan fyrir þessu er einföld: rafmótorar eru bara þannig. Þeir skila hámarks togkrafti strax og þurfa hvorki snúningshraða né gírskiptingar til að gera það. Þess vegna eru upplifun við akstur rafbíla oft öðruvísi en hefðbundinna bíla með brunavélar. Hröðunin verður bein, snögg og stundum hálf óraunveruleg.
En þurfum við þetta? Ef maður horfir raunsætt á akstur hér á landi, sérstaklega borgarakstur, akstur á þjóðvegi, hálku, vind og oft takmarkaðar hraðaaðstæður – þá er svarið líklega nei. Um 200–300 hestöfl í rafbíl duga meira en vel fyrir flesta. Bílar eins og Kia EV3, MG ZS EV eða jafnvel MG5 stationbíllinn sýna það vel. Þeir eru ekkert „kraftlausir“ bílar þó þeir séu ekki með ofurtölur í hestöflum. Þeir komast auðveldlega áfram, eru hagkvæmir og henta vel daglegum akstri.
Margir velta líka fyrir sér hvort ekki væri skynsamlegra að nýta þessa orku frekar í aukna drægni. En afl og drægni eru ekki beint tengd þannig. Stærri rafhlaða eykur drægni, en kraftmeiri mótor snýst fyrst og fremst um hversu hratt þú getur nýtt orkuna. Þú getur átt mjög kraftmikinn rafbíl sem er sparneytinn ef þú keyrir rólega – og öfugt.
Hins vegar er markaðslegi þátturinn sterkur. Há hestaflatala selur. Hún gefur ákveðna tilfinningu fyrir gæðum, tæknilegum yfirburðum og jafnvel öryggi. Þetta er ekkert nýtt í bílaheiminum, en rafbílar gera þetta einfaldara þar sem aflaukning er oft bara hugbúnaðar- eða mótorstærðarspurning frekar en flókin vélasmíði.
Það má líka velta fyrir sér hvort þessi kraftur hafi einhverja galla. Þyngri bílar, meira dekkjaslit og stundum hærri kostnaður fylgir. Fyrir suma skiptir það engu máli, en ef markmiðið er hagkvæmur og umhverfisvænn samgöngumáti þá er kannski ekki nauðsynlegt að hver fjölskyldujeppi hafi sportbílaafl.
Ný kínversk rafbílaframleiðsla sýnir líka hversu hratt þetta er að þróast. Leapmotor hefur til dæmis kynnt rafdrif sem fer í um 600 hestöfl, sem hefði fyrir örfáum árum verið hreinn ofurbílaflokkur. Samt er þessi tækni smám saman að færast nær almennum bílaflokkum.
Þetta segir manni kannski meira um tæknilega möguleika en raunverulegar þarfir ökumanna.
Persónulega held ég að þróunin muni smám saman jafnast út. Þegar rafbílavæðingin verður orðin sjálfsögð mun fókusinn líklega færast meira yfir á skilvirkni, hleðsluhraða, þægindi og raunverulegt notagildi.
Kraftur verður áfram til staðar – enda hluti af skemmtuninni við rafbíla – en hann þarf kannski ekki alltaf að vera aðalatriðið.
Rafbílarnir hafa í raun endurskilgreint hvað „nóg afl“ þýðir. Spurningin sem stendur eftir er einföld: erum við að kaupa kraft sem við þurfum, eða kraft sem við viljum bara vita að sé til staðar?
