Uppruni og fyrstu minningar

Ég er borinn og barnfæddur í Reykjavík. Faðir minn Sigurjón Magnússon var vélstjóri og sjómaður, ættaður austan af fjörðum, úr Mjóafirði. Móðir mín Sigrún Hermannsdóttir var Skagfirðingur, fædd og uppalin í Viðvíkursveit í Skagafirði, og starfaði hjá Póstinum.

Þegar ég fæddist, 30. júní 1972, bjuggu þau í litlu einbýlishúsi í Miðtúni. Þar ólst ég upp og þar átti ég heima ótrúlega lengi. Þegar móðir mín vildi selja húsið, líklega 1998 eða 1999, eignaðist ég það sjálfur. Þannig fór það að ég bjó í sama húsinu í fjörutíu og níu ár, alveg til ársins 2021.

Rúnar Sigurjónsson.

Á endanum fór ég þó að leita að iðnaðarhúsnæði. Ég vildi finna eitthvað sem væri ekki of langt frá heimilinu, en fann ekkert sem hentaði. Þá datt mér í hug að leita frekar að stóru einbýlishúsi með mjög stórum bílskúr. Þannig fundum við húsið sem við búum í núna uppi í Breiðholti. Hér er stór skúr og þetta varð til þess að við ákváðum að sölsa bara um og flytja. Við sjáum ekki eftir því.

Bílaáhuginn kom mjög snemma. Bræður mínir voru báðir með blæðandi bíladellu þegar ég var krakki og pabbi átti þennan áhuga líka innst inni. Hann var mikill Mercedes-Benz maður og ól mig svolítið upp þannig að það var Mercedes-Benz annars vegar og bílar hins vegar. Ég fékk Benz-delluna eiginlega í vöggugjöf.

Ég var mjög ungur þegar ég áttaði mig á því að fornbílar heilluðu mig. Ég hef líklega verið níu ára, árið 1981, þegar pabbi var að vinna við viðgerðir á gluggum og hurðum á elliheimilinu Grund. Rétt hjá, í húsinu fyrir aftan Grund, bjó maður sem átti Ford frá 1930.

Pabbi þurfti aldrei að hafa neinar áhyggjur af því hvar ég væri. Það var hægt að ganga að því vísu að ég væri hjá Fordinum. Ég hitti karlinn, hann sýndi mér bílinn í bak og fyrir, og þarna held ég að fornbíladellan hafi fest sig endanlega í mér. Ég vissi að mig langaði ofboðslega mikið til að eiga bíl frá þessu tímabili, þessum thirties árum.

Bíladellan kviknar

Fordinn var fjögurra dyra bíll, ökufær, en orðinn ansi lúinn. Hurðirnar pössuðu illa og hann var allur dálítið úr sér genginn. Seinna lærði ég að yfirbyggingin á þessum fjögurra dyra Fordum var að miklu leyti úr timbri. Það hefur líklega verið komið fúi og þreyta í tréverkið og þess vegna var hann orðinn svona hálf söðulbakalegur og druslulegur. En það var samt eitthvað við hann sem hafði gríðarlegt aðdráttarafl.

Þessi bíll er til enn í dag. Ég sá hann síðar á landsmóti Fornbílaklúbbsins, þá búinn að vera gerður upp skrúfu fyrir skrúfu. Hann var stórglæsilegur. Maðurinn sem kom með hann sagði mér að þetta hefði verið bíll sem einu sinni var í Vesturbænum og hafði verið rauðbrúnn. Þá þekkti ég strax hvaða bíll þetta var. Ef ég man rétt er hann blár í dag. Það hafði kostað óhemju vinnu að gera hann upp, meðal annars þurfti að kaupa töluvert í hann frá Ameríku og skipta um hurðir.

Minn fyrsti bíll kom svo þegar ég var þrettán ára. Það var Ford Cortina, árgerð 1971. Þá var orðið ljóst að ég hafði mikinn bílaáhuga og var handlaginn. Ég var farinn að gera við reiðhjól fyrir krakka í hverfinu, bæta dekk og laga hjólin þeirra og mín eigin. Móðir mín og fósturfaðir minn, Björgvin Kristjánsson bifvélavirki, töldu að drengur með svona mikinn áhuga ætti bara að fá bíl til að skrúfa í. Það skipti ekki öllu máli hvort bíllinn yrði ónýtur eða kæmist einhvern tímann á götuna. Aðalatriðið var að ég fengi ökutæki til að læra á.

Þau fundu þessa Cortinu næstum því gefins, fyrir einhver tvö eða þrjú þúsund krónur. Hún var gul og fór heim í skúr. Þetta varð mitt tómstundagaman í marga mánuði. Ég lagaði bremsur, skipti um bremsuslöngur og reyndi aftur og aftur að tappa lofti af bremsunum. Ég kunni þetta náttúrulega ekki, en lærði helling á því. Svo fór ég að pússa bílinn, laga ryðbletti, spasla, grunna og gera hann sléttan og fínan.

Ég bar út Dagblaðið á þessum árum og fór með blaðburðarpeningana og keypti eldrautt vinnuvélalakk. Einhvers staðar fengum við lánaða loftpressu og sprautukönnu og ég sprautaði bílinn sjálfur inni í bílskúr, líklega orðinn fjórtán ára. Síðan raðaði ég á hann ljósunum og öllu dótinu. Á endanum þótti þetta orðið nógu gott til að prófa skoðun og bíllinn fékk fulla skoðun. Ég seldi hann síðar og fékk í staðinn ansi vandað vídeótæki, sem þótti nú viðhafnarbúnaður á þessum árum.

Fyrstu bílarnir og rúnturinn

Næsti bíll kom þegar ég var sextán ára og bílprófið farið að nálgast. Þá vann ég á réttinga- og málningarverkstæði úti á Seltjarnarnesi og fór alltaf með strætó í vinnuna frá Miðtúni, niður á Hlemm og þaðan með leið þrjú. Mennirnir á verkstæðinu fóru stundum á tjónauppboð, oft í hádeginu, og borðuðu einhvers staðar í leiðinni. Ég fór að venja mig á að fara með þeim.

Á einu uppboðinu sá ég bíl sem mér fannst dálítið töff. Ragnar, sem vann með mér og var vinur Jóns bróður míns, sagði fyrst að bíllinn væri of mikið skemmdur. Það hafði verið keyrt aftan á hann, skottlokið var í klessu, hægra afturljósið í mél og afturbrettið krumpað eins og harmóníka.

En þegar Raggi skoðaði hann betur sá hann að þetta væri kannski hægt, ef maður fengi bretti á hann. Við buðum í bílinn og enduðum á að eiga þrjú hæstu boðin. Á endanum fengum við hann á um sjötíu og átta eða níu þúsund krónur, á meðan sambærilegir bílar í góðu standi voru að seljast á bílasölu á um þrjú hundruð þúsund.

Chevrolet Business Cube, árgerð 1931 fyrir framan Alþingishúsið.

Þetta var Daihatsu Charmant, árgerð 1982, sextán hundruð bíll, afturhjóladrifinn og dálítið skemmtilegur í akstri. Bróðir minn hjálpaði mér að skipta um bretti og ég sprautaði bílinn. Ég var þá farinn að föndra við að mála bíla sem þurftu ekki endilega að vera fullkomnir. Kallinn sem ég vann hjá var stundum að braska með bíla og kaupa druslur sem þurfti að laga til, og hann skammaði mig stundum fyrir að vera of mikið pjattrófa. Honum fannst ég leggja alltof mikla vinnu í lélega bíla. En þessi Charmant leit bara ljómandi vel út hjá okkur.

Ég keypti undir hann krómfelgur, flott Michelin dekk og málaði jafnvel hvíta stafi á dekkin. Svo komu límrendur á hliðarnar, eins og var í tísku á þeim árum.

Bíllinn var kominn á götuna dálítið áður en ég fékk bílprófið, þannig að bróðir minn og fleiri notuðu hann af og til. Svo fékk ég prófið á föstudegi eftir hádegi og fór beint á rúntinn. Ég rúntaði alla helgina og var svo á rúntinum hverja einustu helgi um sumarið. Þetta varð orðið þekkt ökutæki. Ég átti hann í svolítinn tíma en svo kom einhver jeppadella í mig og ég skipti honum út fyrir Lada Sport, ef jeppa skyldi kalla. Fyrstu árin skipti maður ört um bíla, enda langaði mann að prófa allt mögulegt.

Bílarnir sem standa upp úr

Af þeim bílum sem ég hef átt og látið frá mér hefur mér alltaf þótt vænst um elstu Bensana, þessa fimmtíu og eitthvað módel bíla, þessa hálfgerðu harðkúluhatta. Tveir þeirra eru stórglæsilegir í dag. Annar er fimmtíu og níu módela Benz sem er nú í eigu Sölmundar Sigurðssonar í Hveragerði. Hann fór í góðar hendur þegar ég seldi hann. Steingrímur Snorrason keypti hann af mér og fór vel með hann, og nú er Sölmundur með hann.

Hann var á sýningunni á Selfossi og bar af, rauður og fallegur, með númerið R-905. Hinn er grænn fimmtíu og fimm bíll sem ég átti og er nú á safninu á Akranesi, líka mjög glæsilegur.

Í dag á ég tvo bíla sem mér finnst sérstaklega merkilegir, annar er Chevrolet frá 1931, bíll sem hafði verið draumur frá því ég var krakki. Hann var fluttur til landsins árið 2008. Bragi Guðmundsson, sem ég keypti bílinn af, keypti hann á eBay og flutti hann inn.

Í dag á ég tvo bíla sem mér finnst sérstaklega merkilegir, annar er Chevrolet frá 1931, bíll sem hafði verið draumur frá því ég var krakki.

Það er klárlega áskorun að keyra svona gamlan bíl. Hann er á mjóum dekkjum og stýrið er ekkert afspyrnu nákvæmt. Fjöðrunin er mjúk, stundum eiginlega of mjúk á malbiki, en þegar maður dettur inn á malarveg finnur maður að bíllinn var hannaður fyrir það. Ég vil kalla demparana á honum tregðutjakka frekar en dempara. Þetta eru tjakkstykki, armar og stangir sem mynda tregðuna. Hann er lungamjúkur og ofboðslega skemmtilegur.

Bremsurnar komu mér á óvart. Þetta eru teinabremsur, ekki vökvabremsur, en skálarnar eru svo stórar og borðarnir svo breiðir að þær virka fáránlega vel. Ég hef einu sinni þurft að negla niður fyrir bíl fyrir framan mig og trúði varla hvað Chevroletinn snarstoppaði. Hann er rétt um tólf hundruð og fimmtíu eða sextíu kíló, þannig að hann er ekkert mjög þungur.

Chevrolet 1931 og gömul tækni

Chevroletinn er með sex strokka, 3,2 lítra Stovebolt Six vél. Þetta er fyrsta kynslóðin af þeirri vél, sem kom fyrst á markað 1929. Hún er 194 rúmtommu vél og minnsta útgáfan af Stovebolt Six. Upphaflega var Chevrolet með mjög óheppilega lausn þar sem langir boltar héldu vél saman á hátt sem reyndist illa. Þéttingar fóru í þessum vélum eftir nokkrar vikur og Chevrolet innkallaði þær og breytti hönnuninni. Mótorinn í mínum bíl er kominn með pinnbolta og þá lausn sem virkaði.

Þetta er toppventlavél, sem var ekki sjálfgefið á þessum árum. Flestar vélar voru hliðarventlavélar, en hér eru rokkarmarnir inni í ventlalokinu. Blöndungurinn er svokallaður updraft blöndungur. Í stað þess að bensínið fari niður úr blöndungi eins og í downdraft blöndungi, þá sígur eða dregst það upp úr blöndungnum sem er neðan á greininni.

Mercedes bíllinn sem var í eigu Rúnars.

Loftsían er lítið stykki sem maður tekur af með tveimur skrúfum, þvær í kari og setur svo smurolíu í. Inni í henni er net sem verður olíublautt og rykið situr eftir í olíudrullunni. Í raun á að nota mjög þykka olíu, SA50, en ég hef notað 30 olíu og það gengur alveg.

Það er ekkert mál að fá dekk undir þennan bíl. Hann er á sömu stærð og A-Ford og þetta er framleitt enn í dag. Chevrolet voru nýir á Goodyear dekkjum og í eigendahandbókinni er mynd af þessu mynstri. Þess vegna keypti ég Goodyear með hvítum hringjum. Það er meira að segja töluvert úrval, allt frá hræðilega dýru upp í ofboðslega dýrt.

Bíllinn var ekki með stefnuljósum og það er ekki skylt að hafa þau af því að þau voru ekki upprunalega. Hann er meira að segja bara með afturljós vinstra megin. Framljósin lýsa ekki mikið, þetta eru hálfgerðar tírur, en það er ekkert mál að fá perur. Þetta er sex volta kerfi og sömu perur eru notaðar í ýmsum mótorhjólum. Ég hef jafnvel verið að spá í að prófa LED perur, því sagt er að þær séu miklu bjartari.

Ponton Coupé og saga einstaks Benz

Hinn bíllinn sem stendur upp úr hjá mér í dag er Mercedes-Benz frá 1956, Ponton Coupé. Þetta er eini tveggja dyra bíllinn af þessari gerð sem til er á Íslandi. Hann er inni í bílskúr, gangfær og á númerum, en óuppgerður. Þegar ég fékk hann var hann sæmilega ökufær, en fljótlega fór heddpakkningin. Ég reif þá úr honum mótorinn og gírkassann og gerði bæði upp.

Besti geymslustaðurinn fyrir mótorinn og kassann var auðvitað bara bílnum sjálfum, þannig að þegar ég var búinn að setja þetta í ákvað ég að tengja allt, setja hann í gang og gera hann gangfæran. Hann fór í skoðun og flaug í gegnum hana vandræðalaust. Útlitslega væri samt æskilegt að rífa hann í sundur, mála hann og raða honum saman með nýrri innréttingu. Ég á nýja innréttingu í hann, keypta fyrir mörgum árum.

Mercedes Benz 220S Ponton Coupe 1956 árgerð.

Saga bílsins er dálítið merkileg. Eftir því sem ég kemst næst var hann fluttur til Íslands í árslok 1963. Hann er ekki úr venjulegri framleiðslulínu, heldur frumgerðarbíll. Samkvæmt upplýsingum frá Mercedes-Benz var hann smíðaður í apríl 1956, áður en sala á tveggja dyra bílunum hófst í nóvember sama ár. Hann var líklega smíðaður fyrir bæklinga og kynningarefni.

Serial númerið er líka öðruvísi en gengur og gerist og Mercedes-Benz hefur staðfest að þeir smíðuðu hann með þessu númeri. Þannig að þetta er fyrsti svona bíllinn sem nokkurn tímann var búinn til. Mér finnst það bara heilmikið merkilegt.

Hann slæddist hingað til lands í einhverju bríaríi í árslok 1963 og um hann ganga alls konar sögur. Ein sagan er að leigubílstjóri hafi ætlað að kaupa fínan 220 S og ekki skilið hvað Coupé þýddi. Ég held að það sé nú líklega lygasaga. Allavega var bíllinn ekki leystur út úr tolli. Í ársbyrjun 1966 var hann boðinn upp á tolluppboði í Tívolí-portinu, þar sem Íslensk erfðagreining er núna. Ég held að skýringin hafi verið sú að einhver innflutningshöft hafi gilt um tveggja dyra bíla og viðkomandi hafi ekki haft leyfi til að flytja hann inn.

Ketill Axelsson, sem átti verslunina London, keypti hann á uppboðinu. Bíllinn var svartur upprunalega. Ketill lét laga hann til, fór til Þýskalands og keypti varahluti, meðal annars frambretti og annað sem vantaði.

Með honum var Ásgeir Sigurðsson, sem var mikið í innflutningi á Bensum og þýskum bílum hér áður fyrr. Bíllinn var tekinn allur í gegn og málaður hvítur. Þannig er hann enn. Mér finnst hvíti liturinn fara honum miklu betur en svarti og ef ég geri hann upp held ég líklega í þessa íslensku sögu og hef hann hvítan áfram.

Hann er ekki úr venjulegri framleiðslulínu, heldur frumgerðarbíll. Samkvæmt upplýsingum frá Mercedes-Benz var hann smíðaður í apríl 1956.

Ponton nafnið er líka áhugavert. Ponton þýðir sjálfberandi brú eða burðarvirki. Forveri bílsins var smíðaður á grind, en þessi bíll er með sjálfberandi burðarvirki. Hann er með grindarbitum sem eru soðnir í bílinn sjálfan. Í hönnunar- og smíðaferlinu fékk hann þetta viðurnefni og það festist við bílana. Þeir eru alltaf kallaðir Ponton.

Þetta er tæknilega séð svona business coupé. Aftursætið er sérstakt; það er hægt að breyta því í töskupall eða nota það fyrir hundinn eða eitthvað slíkt. Það er líka ægilega mikið timbur í honum.

Þetta er ekki feik heldur alvöru spónlagt tréverk. Erlendis eru fyrirtæki sem sérhæfa sig í að gera svona upp og ég myndi líklega senda það út. Þetta er bogadregið og flókið og rosa vinna að gera það vel. Það kostar sitt, en svona bíll er heldur ekki verkefni sem maður klárar á einni nóttu. Ef maður ætlar að taka hann skrúfu fyrir skrúfu er þetta margra ára verkefni.

Fornbílaklúbburinn og félagsstarfið

Ég gekk fyrst í Fornbílaklúbbinn 1989 og borgaði félagsgjald eitt ár, en datt svo út af því ég borgaði ekki árið eftir. Ég gekk aftur í klúbbinn 1991, eftir að ég hafði keypt Mercedes-Benz 280 S, árgerð 1969. Pabbi hafði átt svona bíl þegar ég var krakki og mig langaði að eiga fallegan slíkan bíl. Ég átti hann í nokkur ár, en sá svo á bílasölu í Miklatorgi 1959 módel af Benz. Mér fannst hann miklu meiri fornbíll. Endirinn varð sá að bílasalinn tók hvíta 1969 bílinn upp í og ég eignaðist 1959 bílinn, sem þá var svartur.

Á þessum Benz ferðaðist ég mikið með Fornbílaklúbbnum. Fljótlega eftir að ég eignaðist hann gekk ég til liðs við ferðanefndina og starfaði þar í mörg ár, meðal annars sem formaður nefndarinnar um tíma. Við vorum með eina langa ferð á hverju sumri, ýmist á Austfirði, Vestfirði eða Suðurland. Ein ferð um Suðurlandið var slegin af í miðri ferð vegna slæmrar veðurspár. Svo fórum við hringferð, mig minnir árið 1997, í tilefni af tuttugu ára afmæli klúbbsins. Þá var ég einmitt á Benzinum.

Einhverjum árum áður hafði olíufélag styrkt hringferð klúbbsins og það varð ákveðin hefð. Við fengum úttekt, mig minnir þrjú hundruð þúsund krónur, og ég var með kort sem ég notaði til að greiða eldsneyti fyrir þá sem voru að keyra. Bílarnir eyddu auðvitað misjafnlega miklu. Sumir komust hálfa leið á sínum skammti og aðrir næstum alla leið, en menn voru sammála um að sanngjarnast væri að skipta þessu jafnt milli bíla.

Mercedes Benz 280SE, 3.5 1972 árgerð.

Þessar löngu ferðir hafa nú sofið í mörg ár. Það eru líklega fimmtán eða tuttugu ár síðan síðast var farin svona löng ferð. Hluti skýringarinnar er að olíufélagið, þá orðið N1, dró sig út úr styrknum.

Svo breyttist ferðakúltúrinn. Ferðum fjölgaði, dagsferðir og helgarferðir urðu algengari, og aðsókn í löngu ferðirnar minnkaði. Áður var líka ekki óalgengt að menn ættu mjög fínan bíl en keyptu sér annan, aðeins ódýrari fornbíl, til að nota í löngu ferðina.

Ég gerði það meira að segja sjálfur einu sinni. Þegar bíllinn minn var orðinn of fínn fann ég annan sem var ekki alveg eins fínn, snyrti hann til og notaði sem ferðafornbíl.

Ég varð formaður Fornbílaklúbbsins árið 2023. Ég hafði boðið mig fram 2019 en tapaði þá fyrir Bjarna Þorgilssyni. Ég fór ekkert í mikla kosningabaráttu, vildi eiginlega bara sjá hvaða stuðning ég hefði.

Bjarni fékk fleiri atkvæði og starfaði sem formaður í fjögur ár. Hann gerði margt gott fyrir félagið, meðal annars kom hann okkur í félagsheimilið í Ögurhvarfi og gerði breytingar á Esjumelunum, minnkaði varahlutalagerinn og fjölgaði geymsluplássum. Það er rétt að þakka honum fyrir vel unnin störf. Þegar hann ákvað að taka ekki annað kjörtímabil fóru menn að skora á mig að bjóða mig fram og ég varð við því. Ég var einn í framboði og tók við formennskunni.

Fornbílaklúbburinn: fastir punktar eru þjóðhátíðarakstur 17. júní, Árbæjarsafn, Bíladella á Selfossi, Ljósanótt og dagsferðir út úr bænum.

Reynsla mín af félagsstörfum hefur verið mjög góð. Ég byrjaði ungur og þetta hefur mótað mig á jákvæðan hátt. Ég hvet ungt fólk til að taka þátt í svona starfi, láta gott af sér leiða og hafa áhrif á sitt samfélag.

Það er gott fyrir fólk og líka gott að hafa reynslu af stjórnunarstörfum í félagsskap á ferilskránni. Formennskan er vissulega handtak og verkefnin eru mörg, en ég sé ekki eftir tímanum. Mér finnst þetta skemmtilegt og mér finnst að við höfum náð árangri. Aðsókn að viðburðum hefur aukist í minni formannstíð.

Félagar eru einhvers staðar á milli þrettán og fjórtán hundruð. Mig minnir að síðast hafi verið greidd um þrettán hundruð og sextíu félagsgjöld. Félagið á geymsluhúsnæði á Esjumelunum og félagsheimili í Ögurhvarfi 2 í Kópavogi, allt skuldlaust. Félagsgjaldið var hækkað í 7.500 krónur á ári. Innifalið er meðal annars að menn fá kaffiveitingar og gos á félagskvöldum, við niðurgreiðum viðburði eins og Góugleðina og lokasumarferðina, og félagsmenn njóta ýmissa afsláttarkjara.

Fastir punktar eru þjóðhátíðarakstur 17. júní, Árbæjarsafn, Bíladella á Selfossi, Ljósanótt og dagsferðir út úr bænum. Í lok sumars reynum við svo að fara í fína ferð og slá botninn í ferðasumarið með mat, sem félagið niðurgreiðir fyrir félagsmenn. Mér hefur fundist þátttakan góð og það hefur tekist að hífa upp aðsókn sem hafði aðeins dalað á tímabili.

Aðstaða, reglur og framtíð fornbíla

Stóra áskorunin fyrir ungt fólk sem vill eignast fornbíl er aðstaðan. Það eru mjög fáar litlar íbúðir með geymslurými þar sem hægt er að koma bíl fyrir. Ég hef heyrt ungt fólk kalla eftir því að byggingamarkaðurinn hugsi um hobbýrými, ekki bara íbúðarfermetra. Kannski fimmtíu fermetra íbúðir með tuttugu og fimm eða þrjátíu fermetra rými þar sem hægt er að vera með bíl, mótorhjól eða önnur tómstundatæki. Þetta eru húsnæðishugmyndir sem hafa lítið komið fram, en þörfin er til staðar.

Iðnaðarhúsnæði er líka þungur róður, hvort sem menn ætla að kaupa eða leigja. Það er helst að nokkrir taki sig saman, eins og menn gerðu í gamla daga, og leigi saman húsnæði sem hentar ekki lengur undir hefðbundinn rekstur en er fínt undir svona brask og áhugamál. Ég hef heyrt af krökkum sem gera það og koma sér ágætlega fyrir.

Guðni Th. Jóhannesson fyrrum forseti Íslands undir stýri á Chevrolet Cube bíl Rúnars.

Eftir síðustu alþingiskosningar varð ég varaþingmaður. Þar sé ég tækifæri til að tala máli fornbílaeigenda og þeirra sem varðveita gömul ökutæki. Mér finnst hafa verið gerð mistök í svokölluðu tollamáli, þegar undanþága frá fullum tollum á ökutæki fjörutíu ára og eldri var felld úr gildi. Þetta skipti ríkissjóð litlu sem engu máli. Þetta voru að meðaltali fáein ökutæki á ári, en eftir breytinguna eru menn einfaldlega hættir að flytja þau inn og tekjurnar hurfu líka.

Ég vil sjá breytingar sem auðvelda fornbílaeigendum lífið, meðal annars í tengslum við kílómetragjald. Fornbifreið sem er skráð sem slík á ekki að fá áætlanir heldur greiða eftir raunverulegum akstri. Ég hef nefnt þetta við kollega mína á þingi og menn hafa tekið vel í það. Næsta skref er að koma þessu í form frumvarpa og reyna að fá breytingar í gegnum þingið. Markmiðið er að tryggja og treysta stöðu þeirra sem eru raunverulega að varðveita gömul ökutæki.

Það vakti meiri athygli en ég átti von á þegar ég fór niður á þing á gamla bílnum. Ég var eiginlega bara að rúlla þangað í einhverju gríni, af því að veðrið var fallegt, þurrt, stillt og hlýtt. Ég áttaði mig ekki á snjóboltanum sem fór af stað. Blaðamenn og aðrir gripu þetta á lofti og það var haft samband við mig úr ýmsum áttum. Það var góður leikur, þó hann hafi ekki verið mikið úthugsaður.

Að halda fornbíl gangandi

Eldsneytið er sérstakt mál í gömlum bílum. Það hefur verið fimm prósent etanól í bensíni á Íslandi síðan í árslok 2015 og flestir fornbílar sem hafa verið í notkun síðan þá eru komnir með etanólþolnar slöngur. Menn hafa kannski lent í leka, farið og keypt nýjar slöngur og óafvitandi fengið slöngur sem þola etanól, því allar eldsneytisslöngur í dag eru orðnar þannig. Bílarnir sjálfir þola þetta því yfirleitt ágætlega.

Vandinn er frekar geymslan. Etanól dregur í sig vatn og raka úr umhverfinu. Margir gamlir bensíntankar eru bara hreint járn að innan, óhúðaðir, og þá getur vatnið valdið ryði. Etanól sem þornar í blöndungi getur líka skilið eftir hvítar útfellingar og óhreinindi. Það er því mjög vont að vera með etanólbensín á bíl sem er lítið notaður.

Rúnar og frú Halla Tómasdóttir, forseti Íslands á hlaðinu við Bessastaði.

98 oktana bensín getur verið lausn, en það hefur líka ókost. Það verður ónýtt eftir sex til átta mánuði og tapar eldfimni. Ég fæ stundum símtöl á vorin frá mönnum sem eru í gangtruflunum. Þá spyr ég: Ertu búinn að kaupa bensín á hann í vor? Ef svarið er nei, segi ég þeim að prófa það fyrst. Yfirleitt heyri ég ekki meira frá þeim.

Best er eiginlega að geyma bílinn með nánast engu eldsneyti á tanknum. Svo er til sérstakt Aspen bensín fyrir fornbíla, lágt oktan, unnið úr alkýlatbensíni, sem heldur eldfimni miklu lengur.

Það má vera á tanknum í allt að þrjú ár án þess að skemmast. Ég hef ráðlagt mönnum að kaupa 25 lítra brúsa, keyra bílinn næstum bensínlausan á haustin og setja svo kannski tíu lítra af þessu á hann fyrir veturinn.

Ég gerði þetta við Chevroletinn minn og á vorin setti ég lykilinn í, pumpaði bensíni og hann flaug í gang, gekk eins og klukka.

Olíurnar skipta líka máli. Ég hvet menn til að skoða Classic línur sem eru ætlaðar gömlum ökutækjum, bæði mótorolíur og gírolíur. Eldri vélar þurfa oft olíur með öðrum eiginleikum en nýir bílar. Syntetískar olíur henta ekki endilega gömlum mótorum og sumar hárhreinsandi olíur geta verið óheppilegar þar sem engin olíusía er til staðar. Í gömlum vélum þarf að hugsa þetta öðruvísi.

Í skúrnum

Þegar maður stendur við Chevroletinn sér maður hvað margt í honum er öðruvísi en í nútímabíl. Teinafelgurnar eru til dæmis stórmerkileg smíði. Teinunum er raðað í, miðjustykkið og gjörðin haldið föstum og síðan er hleypt óhemju straumi á. Teinarnir rauðglóa og bræða sig fasta. Þegar þeir kólna dragast þeir saman og verða mjög spenntir. Ég hef séð myndbönd af þessari framleiðslu og þetta er merkileg aðferð.

Aftan til á hlið bílsins er töskugrind, svona universal aukabúnaður frá after market þess tíma frekar en framleiðandanum sjálfum. Hún er dregin út og hægt að setja tösku  á bílinn. Svona hlutir minna mann á allt annan tíma í bílasögunni.

Benzinn í skúrnum er mjög heill bíll, en það er ekkert gaman að hafa hann svona. Lakkið er orðið lélegt og innréttingin tæknilega séð ónýt eða að minnsta kosti subbuleg og ljót. Ég keypti fyrir nokkrum árum nýja innréttingu, alveg komplett í pappakassa. Framrúðan var líka mölbrotin þegar ég fékk hann og ég fékk nýja rúðu úti í Þýskalandi.

Ég ætlaði að gera heilmikið í honum síðasta vetur. Það er smá ryðskemmd í bretti, eitthvað í skottlokinu og rafkerfið er lúið og fúið. Ég á nýtt rafkerfi í hann og það væri ekki gott að hafa gamla kerfið svona. En svo hrekkti heilsan mig. Ég var illa lasinn í desember, janúar og febrúar, orkulítill og lélegur, og hafði einfaldlega ekkert afl í að fara í þetta. Þannig að það beið.

Króm á gömlum bílum er annað stórmál. Ef stuðari er orðinn slæmur er hægt að senda hann erlendis og láta króma upp á nýtt, en þá er maður með dragsúg í veskinu í marga mánuði á eftir. Það er viðbjóðslega dýrt. Á þennan Benz er hægt að fá ryðfría stuðara, framleidda líklega í Taívan, og það er töluvert ódýrara en að láta króma. Ég er eiginlega búinn að ákveða að kaupa svoleiðis og sjá hvernig kemur út. Ég fleygi auðvitað ekki upprunalega stuðaranum, en hann er beyglaður, passar ekki nógu vel og þarf bæði réttingu og króm. Afturstuðarinn er líka dálítið illa ryðgaður.

Að eiga fornbíl og geyma hann úti á Íslandi er slæm hugmynd. Ef svona gamalt ökutæki stendur úti er maður nánast í meiriháttar viðgerð á hverju vori og á haustin er það aftur orðið ljótt og subbulegt. Stálið verður viðkvæmara með árunum. Lítill ryðblettur getur orðið að stórum ryðbletti á augabragði. Ábreiða getur jafnvel verið verri ef hún heldur raka að bílnum. Það er frekar að verja bílinn með vaxi eða efni sem hindrar að vatn komist í hann, en vandamálið er að raki fer inn um allt, í grindarbita og holrúm, og ryðgar innan frá og út. Útigeymsla á Íslandi er skelfilegur staður fyrir gömul ökutæki. Það verður eiginlega allt ónýtt sem stendur úti hér of lengi.

Gísli Birgir Gíslason