Trabant átti sér sérstakan stað í íslenskri bílamenningu. Sumir litu á hann sem óásjálegan smábíl, en aðrir sáu í honum hagkvæma leið til að eignast nýjan bíl. Lágt kaupverð og einföld gerð voru helstu rökin með honum. Saga hans hér á landi er því líka saga ólíkra viðhorfa til bíla: hvað þurfti fjölskyldubíll eiginlega að vera fínn?
Innflutningurinn var á vegum Ingvars Helgasonar, sem hafði áður stundað innflutning á meðal annars leikföngum og gjafavöru. Trabant varð upphafið að umfangsmikilli starfsemi hans í bílaviðskiptum.

Fyrstu bílarnir koma til landsins
Heimildir greinir lítillega á um upphafið. Fyrirtækjasaga BL miðar við 1962, en í sögulegri umfjöllun Bílabloggs, sem byggir meðal annars á samtölum við Ingvar sjálfan, er árið 1963 nefnt. Öruggast er því að segja að innflutningurinn hafi hafist um 1962–1963.
Trabant kom á markað þegar verið var að losa um innflutningshöft. Í umfjöllun Morgunblaðsins í maí 1964, sem rifjuð er upp á Bílabloggi, var Trabant 600 sagður ódýrasti bíllinn á íslenskum markaði. Verðið var 67.900 krónur, í þáverandi krónum, og eftirspurnin sögð mikil.
Þarna var kominn lítill fjögurra manna bíll sem gerði litlar kröfur til kaupgetu miðað við aðra nýja bíla. Útlitið féll þó ekki öllum í geð.
Nýtt útlit og fleiri notkunarmöguleikar
Fyrstu árin var það Trabant 600 sem Íslendingar kynntust. Árið 1964 var síðan sagt frá nýjum Trabant 601, með breyttu útliti en óbreyttri vél. Stationgerðin, Universal, naut einnig vinsælda hér á landi.

Ingvar taldi helstu kosti bílsins vera lágt verð, einfalda gerð og lítinn rekstrarkostnað. Hann viðurkenndi þó að sumum Íslendingum þætti Trabantinn ekki nógu fínn.
Þekktir eigendur mæltu með Trabant
Í auglýsingum var lögð áhersla á reynslu eigenda. Þar komu meðal annars fram Jón Múli Árnason útvarpsþulur og leikararnir Ævar Kvaran og Lárus Pálsson.
Jón Múli lýsti bílnum með eftirminnilegum orðum:
„Hann hagar sér yfirleitt eins og traktor á vondum vegi og tryllitæki á góðum.“
Árið 1967 var jafnframt auglýst að um 70 úr hópi fyrstu Trabant-kaupendanna hefðu keypt annan slíkan. Meðmælin voru hluti af markaðssetningu umboðsins, en sýna að bíllinn átti sér ánægða og trygga eigendur.

Hlé á innflutningi
Framboðið var ekki samfellt. Samantekt á gömlum blaðaheimildum lýsir hléi um 1969–1972 og tengir það útflutningshöftum. Árið 1973 sagði Ingvar að Trabant yrði ekki áfram fluttur inn í þeirri mynd sem verið hafði, en í júní 1974 birtust aftur auglýsingar um bílinn.
Samkvæmt tölum úr Hagtíðindum, sem teknar eru saman í sömu grein, voru 583 Trabant-bílar á Íslandi í árslok 1971, eða um 1,2 prósent fólksbílaflotans. Þetta er staða flotans á tilteknum tíma, ekki heildarfjöldi innfluttra Trabanta.
Með heila myndlistarsýningu í farangrinum
Meðal tryggra eigenda var Gestur Þorgrímsson myndlistarmaður. Hann eignaðist fyrsta Trabantinn árið 1964 og notaði bílana meðal annars í utanlandsferðum með eiginkonu sinni, Sigríði Guðjónsdóttur myndlistarkonu.
Í viðtali við Tímann árið 1982 sagði Gestur frá ferð með sýningu frá Kaupmannahöfn til Þrándheims. Bíllinn í þeirri ferð var fimmti Trabantinn þeirra. Þau fluttu bæði fólk og listaverk og nýttu toppgrind til viðbótar við farangursrýmið. Fyrir þau var smábíllinn þannig líka flutningatæki fyrir listina.
„Skynsemin ræður“
Árið 1983 eignuðust íslenskir Trabant-eigendur eigin klúbb undir heitinu Skynsemin ræður. Aðalhvatamaðurinn var Gunnar Bjarnason, búfræðingur og hrossaræktarráðunautur.
Klúbburinn hófst í gamni en vakti athygli erlendis. Nafnið lýsti vel viðhorfi þeirra sem töldu skynsamlegra að verja litlu fé í bíl og hafa meira eftir til annarra hluta. Trabantinn gat þannig orðið eins konar yfirlýsing gegn bílasnobbi.

Frá hversdagsbíl til safngrips
Samkvæmt tímalínu BL lauk innflutningi Ingvars Helgasonar á Trabant og Wartburg árið 1988. Þá hafði fyrirtækið þegar byggt upp innflutning á Nissan og Subaru.
Trabant hvarf þó ekki alveg úr íslensku sjónmáli. Árið 2019 fjallaði Vísir um bleikan Trabant á sýningu Fornbílafélags Borgarfjarðar í Brákarey. Kona í Borgarnesi hafði gert bílinn upp og valið honum þennan áberandi lit.

Þar hafði gamli sparnaðarbíllinn fengið nýtt hlutverk. Bíll sem eitt sinn var keyptur vegna þess að hann kostaði lítið var orðinn varðveislugripur sem fólk staldraði við, skoðaði og rifjaði upp kynni sín af.





