Reiðhjólasmiðirnir sem fóru að framleiða bíla

137
DEILINGAR
1.2k
SMELLIR

Reiðhjólasmiðirnir sem fóru að framleiða bíla

Skoda hefur haldið merki Laurin & Klement á lofti enn þann dag í dag með því að kalla betur búnar gerðir af Skoda Laurin & Klement.

Saga Skoda er löng, nánast jafngömul og saga bílaaldar i Evrópu. Upphafið nær aftur til ársins 1894 þegar Václav Klement keypti sér reiðhjól af frú Klihovcova en hjólið þarfnaðist brátt viðgerðar.

Bíllinn sem lagði grunninn að velgengni Laurin & Klement, Faeton, gerð S, með 4ra strokka vatnskældri vél, 1766 cc, 24 hö., og hámarkshraðinn var 80 km/klst.

Hann skrifaði til þýska fyrirtækisins Seidel & Neumann í Ústinad Labem og fékk bréfið, sem hann hafði skrifað á tékknesku, endursent nokkrum dögum síðar þar sem stóð skrifað með blýanti: „Ef þú vilt að við svörum erindinu skaltu skrifa á tungumáli sem við skiljum.“

Þetta varð  til þess að Klement hugsaði sinn gang og setti upp sitt eigið verkstæði „til að hjálpa öðrum í svipuðum vandræðum og til þess að þeir þyrftu ekki lengur að reiða sig á innflutning frá útlöndum.”

Verkstæðið varð að veruleika þegar hann kynntist nafna sínum, Václav Laurin, sem varð félagi hans, og þeir hófu seinna sama ár framleiðslu á reiðhjólum sem strax náðu vinsældum.

Fyrsta reiðhjólið – Slavia – árið 1899.

Í einni verslunarferðinni til Parísar árið 1889 keypti Klement „mótorhjól” af gerðinni Wener Bros. Verkstæði þeirra nafnanna í Mlada Boleslav hóf strax að endurbæta þetta mótorhjól og kom fram með ýmsar endurbætur. Þeir hófu eigin framleiðslu á mótorhjólum á árunum 1898 og 1899 og fengu strax stóra pöntun, 150 hjól, magn sem var nánast fáheyrt á þessum tíma, frá fyrirtækinu Hewetson á Englandi.

Fyrsta mótorhjólið – gerð 1 frá árinu 1903.
L&K lógó.
Og hér er gerð L frá árinu 1904.
Fjögurra strokka mótorhjól – 640cc frá árinu 1904.

Umboðsfyrirtækið Seidel og Mauman í Ústi nad Labem, fyrirtækið sem hafði orðið til þess að Klement stofnaði sitt fyrirtæki, samdi að lokum um heimild til að framleiða mótorhjól í Þýskalandi, byggð á hjólum sem framleidd voru í Mlada Boleslav. Þýska fyrirtækið kynnti þessi tékknesu hjól sem „toppinn í tækni í mótorhjólum“ á þessum tíma.

Laurin og Klement héldu áfram að þróa framleiðsluna og komu fljótlega fram með þriggja hjóla mótorhjól og loks „fjórhjól” á árinu 1901.

Þriggja hjóla mótorhjól með bekk fyrir tvo fyrir framan ökumanninn frá árinu 1905. Hjólin voru framleidd á árunum 1904-1911.

Því má segja að upphaf mótorhjólaframleiðslunnar fyrir meira en einni öld, árið 1898, sé upphafið að bílaframleiðslunni eins og við þekkjum hana í dag.

Václav Klement, (1868 – 1938) stofnandi fyrirtækisins stýrði ekki aðeins fyrirtækinu heldur tók hann einnig þátt í kappakstri og keppti á mótorhjólum.  Hann náði góðum árangri í kappakstrinum og stýrði Klement einnig L & K verksmiðjuteyminu. Myndin sýnir hann (fyrir miðju) með Václav Vond?ich eftir sigurinn í óopinberu heimsmeistarakeppninni í Dourdan, 1905.

Fyrsti bíllinn

Framleiðsla á fyrstu bílunum, sem kallaðir voru „Voiturettes”, hófst árið 1905 og slógu þeir strax í gegn vegna þess að þeir voru ódýrir, með flott útlit og vel smíðaðir.

Fyrsti bíll Laurent & Klement var Voiturette gerð A sem kom fram árið 1905. Hér er einn slíkur á safni Skoda.

Hætt var að framleiða mótorhjól árið 1912 og hafin að fullu framleiðsla á fólksbílum, strætisvögnum, vélum fyrir landbúnað og rafstöðvar, svo og flugvélamótorum. L&K komu upp umboðum í mörgum Evrópulöndum, Asíu, Afríku og Suður-Ameríku.

Helsta framleiðslan á árunum 1911 til 1914 var „Faeton”; sportlegur bíll með yfirbyggingu úr aski, og hámarkshraðinn var 80 kílómetrar á klukkustund.

Þessi gerð – B2 – sem var 10-12 hestöfl kom á markað 1907.
Fallegur tveggja manna „sportbíll“ – gerðin er BSC frá árinu 1908.
Gerð Se sem framleidd var á árunum 1913-1917.
Gerð Sg frá árinu 1914.
Laurin & Klement gerð 300 var smíðuð árin 1917 til 1923.

Fyrri heimsstyrjöldin þýddi verulega breytingu á framleiðslunni og meðan á henni stóð voru framleiddir bílar fyrir herinn, sjúkrabílar og ýmis hergögn.

Að stríðinu loknu var erfitt fyrir marga að ná sér aftur á strik en hér nutu Laurin & Klement þess að hafa verið með gott gengi fyrir stríðið og nafn þeirra var orðið þekkt um allan heim.

Gerð 105 frá árinu 1924.

Í byrjun þriðja áratugarins var hægt að sjá bíla frá Laurin & Klement á vegum frá Japan til Mexíkó. Fyrir utan heimalandið, hið nýstofnaða tékkóslóvakíska lýðveldi, og í helstu borgum Mið-Evrópu var að finna umboð í Moskvu, Sankti Pétursborg, Kíev, Rostock, Smolensk, Simferpol, Baku, Varsjá, Amsterdam og Rio de Janeiro.

Sameining við Skoda

Efnahagssamdráttur og minni sala varð til þess að L&K sameinaðist stærsta iðnaðarfyrirtæki Bæheims, Skoda í Pilsen, á árinu 1925. Tilgangurinn var að ná fram meiri hagkvæmni og ódýrari framleiðslu.

LAURIN & KLEMENT – ŠKODA 110 1925–1929. Síðasta L&K-gerðin var einnig fyrsti bíll ŠKODA. Árið 1925 sameinaðist L&K verkfræðifyrirtækinu ŠKODA frá Pilsen í vesturhluta Bæheims. Hin vinsæla fjögurra strokka gerð 110 var með merki beggja fyrirtækjanna. Nokkur afbrigði voru framleidd, til dæmis: fólksbifreið, phaeton, eðalvagn, roadster, coupé, vörubifreið og sjúkrabíll.
Gerð 110 frá árinu 1929 – bæði með merkjum Laurin & og Klement og Skoda.

Nýr bíll, kallaður 420, rann af færibandinu árið 1933 og á næstu árum kom fram fjöldi bíla sem margir þóttu standa framar því helsta sem var að gerast í Evrópu á þessum tíma.

Við ljúkum myndasyrpunni um bíla frá Klement & Laurent með þessum Skoda Hispano-Suiza 25, 100 hestafla bíl sem smíðaður var á árunum 1926-29. Fallegur bíll sem var góður fulltrúi þessara tíma í bílaiðnaðinum í Evrópu.

Svipaðar greinar